Psoriasis

Psoriasis wordt vaker gezien bij mensen die roken en/of overgewicht hebben. Emotionele stress lijkt een rol te spelen in de ontwikkeling van psoriasis.

Er zijn vele varianten van psoriasis.

• Guttata: Druppelvormige rode schilferende plekken verspreid over het lichaam. Dit kan uitgelokt worden na b.v. een keelontsteking.
• Plaque psoriasis/psoriasis vulgaris: meest voorkomende vorm van psoriasis, waarbij er grotere plaques (veelal ronde plekken die op de huid liggen) ontstaan. De voorkeurslocalisaties zijn de ellebogen, knieën, achter de oren op de behaarde hoofdhuid, in de oren.
• Psoriasis inversa: de psoriasisplekken zijn aanwezig in de plooien, oksels, liezen, onder de borsten etc.
• Palmoplantaire psoriasis, M. Andrew Barber: Een vorm van psoriasis waarbij de voeten en/of handen zijn aangedaan. Meestal de voetzolen en de handpalmen. Naast schilfers en roodheid worden er ook vaak pustels (puskopjes) gezien. Deze pustels bevatten geen bacteriën, zoals b.v. wel bij een krentenbaard.
• Psoriasis pustulosa: een vorm van psoriasis waarbij er ook pustels worden gezien verspreid over de huid. Ook hier betreft het steriele pustels (dus pustels waarbij geen bacteriën worden aangetroffen).
• Psoriasis capitus: een vorm van psoriasis waarbij de hoofdhuid is aangedaan.
• Sebo-psoriasis, een combinatie van seborrhoisch eczeem en psoriasis in het gelaat en eventueel ook op de borst. Typisch zijn de rode schilferende plaques in de neusplooien en wenkbrauwen en soms ook tussen de wenkbrauwen en voorste haarrand.

Artritis psoriatica: veel psoriasis patiënten hebben tevens gewrichtsklachten. Andersom wordt ook gezien. Mensen kunnen ook alleen een artritis psoriatica hebben en jaren later psoriasis. Bij een artritis psoriatica zijn er ontstekingen in de gewrichten, vaak zijn de knieën, voeten, polsen en/of vingers aangedaan.

Behandeling:

De keuze voor een bepaalde behandeling hangt af van verschillende factoren, zoals de ernst, locatie, uitgebreidheid en de hinder die het veroorzaakt, de patiënt zelf (bv bij zwangerschap wordt er vaak lichttherapie gestart). Indien er maar enkele plekken zijn zal er gekozen worden voor lokale therapie (zalven en crèmes). Bij ernstige psoriasis hebben lichttherapie en systemische therapie eerder de voorkeur.

Lokale therapie:

Calci(po)triol:
Dit is een vitamine D3 afgeleide stof. Het heeft een gunstig effect op psoriasis doordat het de celdeling remt en de cel differentiatie verbetert. Het grote voordeel hiervan boven corticosteroïden is dat er geen atrofie van de huid ontstaat. Het middel moet 2 keer per dag aangebracht worden. Bij het gebruik van dit middel zullen de plekken eerst een felrode kleur krijgen waarna de huidafwijkingen na 2-4 weken verdwijnen.

Corticosteroïden:
Corticosteroïden werken door remming van de celdeling en hebben een anti-inflammatoir effect. Corticosteroïden zijn er in verschillende sterkten. Bij plaque psoriasis wordt er vaak gestart met een sterker werkend corticosteroïd (klasse 3). Zeer sterkwerkende corticosteroïden (klasse 4) worden vaak bij volwassenen met middel ernstige psoriasis ingezet. Het middel moet eenmaal daags lokaal worden aangebracht. Bijwerkingen die voor kunnen komen zijn atrofie van de huid en secundaire infecties. Vaak wordt geadviseerd de corticosteroïd bv 4 dagen per weke te smeren, bv elke maandag t/m donderdag. Dan drie dagen niet smeren en opnieuw 4 dagen smeren etc.

In de plooien (liezen, oksels, onder de buikplooi, onder de borsten) en in het gelaat worden vaak klasse I, II of milde klasse III corticosteroïden voorgeschreven.

Dovobet (in applicator of in gel), ook wel enstilar (spuitbus), of xamiol (flacon): Dit is een combinatie van een vitamine D3 afgeleide en een klasse III corticosteroïd.

Teerpreparaten:
Koolteer is een middel wat al lange tijd gebruikt wordt voor de behandeling van psoriasis. Het heeft een positieve invloed op de ontsteking en op de celdeling en herstelt de huidbarrière. Nadelen zijn de geur, prikkeling van de huid, schade aan de kleding, het ontstaan van folliculitiden (haarzakontstekingen) en mogelijk (licht)overgevoeligheidsreacties.

Dithranol (anthraline):
Dit middel heeft een lokale cytostatische en anti-inflammatoire werking. Het remt de celdelingen. Er bestaat risico op prikkeling en zelfs chemische verbranding van de huid. Om deze reden moet het niet in de huidplooien aangebracht worden. Bij het wrijven in de ogen kan conjunctivitis ontstaan. Tevens ontstaat er een paarse verkleuring van de huid en kleding. De psoriasisplekken verdwijnen meestal na 4 tot 6 weken. Het kan naderhand een bruine verkleuring op de huid achterlaten.

Lichttherapie:
Ultraviolet licht heeft een gunstig effect op de psoriasisplekken omdat het de celdeling afremt en de ontsteking tot rust brengt. Lichttherapie duurt tussen de 6-12 weken waarbij het 2-3 keer per week moet worden gegeven. Jaarlijks mag er maximaal 1-2 kuren gegeven worden. Deze therapie is met name geschikt indien meer dan 10% van het lichaam is aangedaan of wanneer lokale behandeling niet effectief is. Langdurige blootstelling aan UV-licht kan een versnelde huidveroudering en huidkanker veroorzaken. Dit risico is echter zeer klein. Verder geeft lichttherapie een bruinere huid en een hogere kans op een koortslip. Het effect van zoutbaden is nooit wetenschappelijk aangetoond. Wel is het belangrijk dat u zorgt dat de schilfers van de huid afzijn om het effect van licht te vergroten. Verder zal lichttherapie niet gelijk effectief zijn. De huidziekte zal vaak pas na 12 keer verbetering geven. Bij UVB TL01 wordt een golflengte van 311-312 nm gegeven. Bij PUVA, wordt er een golflengte tussen de 320 en 400 gegeven, vooraf zal er psoraleen in het bad zijn gedaan om de huid lichtgevoelig te krijgen. Dit laatste type lichttherapie dringt dieper door in de huid.

Systemische therapie

Methotrexaat:
Dit middel wordt toegepast bij ernstigere psoriasis. Als gevolg va enzymblokkade veroorzaakt het een verstoring van het foliumzuurmetabolisme waardoor een systemische remming van celdeling ontstaat. Een nadeel is dan ook dat er ernstige bijwerkingen kunnen ontstaan. Om deze reden moet het Hb, Ht, trombocyten, leukocyten en lever- en nierwaarden regelmatig gecontroleerd worden. Daarnaast is anticonceptie noodzakelijk tijdens deze behandeling. MTX wordt 1 keer per week gegeven in een dosering van 7.5 tot maximaal 25 mg/week. Daarnaast wordt 24-48 uur na inname van de MTX foliumzuur gegeven (5 of 10 mg/week)

Ciclosporine:
Dit middel wordt toegepast bij ernstige vormen van psoriasis en werkt door middel van remming van geactiveerde T-lymfocyten, dit zijn witte bloedcellen. De belangrijkste bijwerkingen zijn hypertensie (hoge bleoddruk) en nierfunctiestoornissen bij langdurig gebruik. De bloeddruk dient derhalve regelmatig gecheckt te worden, evenals de nierfunctie (bloedonderzoek). Vaak wordt dit middel 2 keer daags gegeven.

Vitamine-A-zuurderivaten (neotigason):
Dit middel is met name effectief bij pustuleuze psoriasis en erytrodermie=roodheid van (bijna) de gehele huid. Dit kan ook met UV licht gecombineerd worden. Bijwerkingen kunnen zijn droge lippen, droge huid en haaruitval. Omdat dit middel teratogeen is moet tot twee jaar na de behandeling een anticonceptie gebruikt worden. Dit maakt het middel dan ook minder geschikt voor vrouwen in de vruchtbare levensfase.

Fumaraten:
Fumaraten remmen de versnelde celdeling en de ontstekingsactiviteit. Bijwerkingen kunnen zijn: Maagdarmklachten, misselijkheid, opvliegers, jeuk, vermoeidheid, stijging van het cholesterolgehalte en afname van witte bloedcellen. Het is dan ook noodzakelijk om regelmatig een bloedcontrole te doen. Voorheen werd fumaarzuur in de natuurwinkel verkocht. Het is een mild middel en wordt gegeven in een opbouwschema van 1 dd. 30 mg tot maximaal 3 dd. 240 mg per dag.

Apremilast:

Wordt ook wel otezla genoemd. Dit middel wordt toegepast bij matig tot ernstige psoriasis en bij de behandeling van artritis psoriatica. Bij psoriasis dan wel artritis psoriatica maakt het immuunsysteem meer ontstekingsstoffen aan dan nodig is. PDE4 (fosfodiesterase 4) is een enzym dat van nature aanwezig is in ontstekingscellen. Bij psoriasis en artritis psoriatica is dit enzym te actief, waardoor de immuun cellen te veel stoffen aanmaken die de ontstekingen in het lichaam aanwakkeren.

Apremilast vermindert de activiteit van PDE4, waardoor er minder ontstekingsstoffen aangemaakt worden. Hierdoor vermindert de ontsteking en nemen de klachten af of verdwijnen helemaal. Over het algemeen verbetert hierdoor de kwaliteit van leven.
Bron: huidarts.com

Biologicals:
Dit zijn gemodificeerde eiwitten die specifiek aangrijpen op bepaalde moleculen die betrokken zijn bij het ontstekingsproces van psoriasis. Biologicals kunnen voorgeschreven worden indien andere behandelingen niet effectief zijn of wanneer de patiënt er te veel bijwerkingen van ervaart. Het is een duur geneesmiddel. Bijwerkingen die hierbij kunnen optreden ontstaan doordat het middel ingrijpt op het immuunsysteem. Zo kunnen infecties opvlammen onder het gebruik van dit middel. Er moet van tevoren dan ook uitgebreid onderzoek gedaan worden naar o.a. tuberculose.

Middelen die gebruikt worden zijn o.a. Etanercept (Enbrel), Adalimumab (Humira), Infliximab, Ustekinumab (stelara), Secukinumab (cosentyx), brodalumab (kyntheum) etc.

Biologicals worden niet voorgeschreven binnen DermaTwente, hiervoor zullen we u doorverwijzen.